De keuken is de plek in huis waar de meeste woningbranden beginnen. Meestal gaat het om een pan olie of vet die te heet wordt, terwijl je even weg bent om de telefoon op te nemen of de deur open te doen. Binnen een paar minuten kan olie zelf vlam vatten, en dan heb je weinig tijd om goed te reageren.
Twee eenvoudige spullen maken dan veel verschil: een blusdeken binnen handbereik en een melder die je op tijd waarschuwt. Ze kosten samen minder dan een goede koekenpan en nemen bijna geen ruimte in.
Waarom water op een pannenbrand gevaarlijk is
Brandende olie heeft een temperatuur van ruim boven de 300 graden. Gooi je er water op, dan verdampt dat water in een fractie van een seconde. De stoom neemt de olie mee naar boven, waardoor er een steekvlam ontstaat die tot aan het plafond kan reiken. De brandweer laat dit regelmatig zien in demonstraties, en het effect is groter dan de meeste mensen verwachten.
De juiste aanpak is het vuur zuurstof ontnemen. Zet het vuur of de kookplaat uit als dat veilig kan, en leg een passend deksel of een blusdeken over de pan. Laat de pan daarna minstens een half uur liggen. Til het deksel of de deken niet te snel op, want de olie kan opnieuw ontbranden zolang hij heet is.
Een blusdeken kiezen en ophangen
Een blusdeken is een doek van glasvezel of een ander onbrandbaar materiaal in een houder met twee treklinten. Voor thuis is een formaat van 120 bij 120 cm gebruikelijk; daarmee dek je ook een grote wokpan of braadpan af. Let op dat de deken voldoet aan de Europese norm NEN-EN 1869, die op de verpakking vermeld staat.
Hang de deken niet direct boven het fornuis, want daar kun je er bij brand niet bij. Een plek op ongeveer anderhalve meter hoogte bij de keukendeur of aan de zijkant van een kast werkt beter. Trek bij gebruik met een snelle beweging aan beide linten, houd de deken voor je handen en leg hem van je af over de pan, zodat de vlammen niet naar je toe slaan. Wil je weten welke blusmiddelen verder geschikt zijn voor thuis, dan geeft Royal Safety een overzicht van de verschillende typen en waar ze voor bedoeld zijn.
Rookmelder of hittemelder in de keuken
Sinds 1 juli 2022 moet in elke woning op iedere verdieping met een verblijfsruimte een rookmelder in de vluchtroute hangen, en die verplichting geldt ook voor bestaande woningen. Een gewone rookmelder direct in de keuken geeft alleen vaak vals alarm door kookdamp of een aangebrande toast. Daardoor zetten mensen hem uit of halen ze de batterij eruit, en dan heb je er niets meer aan.
Een oplossing is een rookmelder in de gang of hal net buiten de keuken, gecombineerd met een hittemelder in de keuken zelf. Die reageert op een snelle temperatuurstijging en niet op damp. Kies bij voorkeur melders met een batterij die tien jaar meegaat, en melders die je onderling kunt koppelen, zodat ze allemaal afgaan als er ergens in huis iets aan de hand is. Rookmelders die aan de norm NEN 2555 voldoen, zijn getest op betrouwbaarheid; op royalsafety.nl lees je meer over die norm en over plaatsing.
Controleren en vervangen
Druk eens per maand op de testknop van elke melder. Hoor je een duidelijk signaal, dan werkt het alarm. Stofzuig de melder twee keer per jaar voorzichtig af, want stof in de meetkamer kan de werking verstoren. Vervang een melder na het aantal jaren dat de fabrikant aangeeft, meestal staat de vervaldatum op de achterkant.
Een blusdeken heeft weinig onderhoud nodig. Kijk wel af en toe of de houder nog goed vastzit en of de treklinten vrij hangen. Is de deken een keer gebruikt, vervang hem dan, ook als hij er nog goed uitziet.